ხაში

ხაში , pacha (სპარს. پاچه; არაბ. باجة; ბოსნ. pače; ბულგ. пача; ბერძ. πατσάς), kalle-pache (სპარს. کله‌پاچه; თურქ. kelle paça; აზერ. kəllə-paça), kakaj šürpi (ჩუვ. какай шÿрпи) or serûpê (ქურთ. سه‌روپێ [Ser û pê]) — ცხელი თხევადი კერძი, წვნიანი. გავრცელებულია მთელს კავკასიასა და ამიერკავკასიაში. ტრადიციულ კერძად ითვლება ასევე, — ავღანეთში, ალბანეთში, ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, ბულგარეთში, საბერძნეთში, ირანში, ერაყში, ქუვეითში, ბაჰრეინში, მონღოლეთსა და თურქეთში. სომხურად, კერძის სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვა ხაშელდან — „ხაშელი“ (მოხარშვა). სომხური ენიდან სიტყვა მოგვიანებით გადავიდა თურქულ და ქართულ ენაში. სომხურ ლიტერატურაში წვნიანი მოიხსენიება ჰაში ან ჰშის სახით, ცნობილია XI საუკუნიდან (პირველად მოხსენიებულია გრიგორ მაგისტროსის მიერ), ხოლო ჰაშის თანამედროვე ფორმა ცნობილია XVII საუკუნიდან. იგივე სიტყვა გამოიყენა სხვა კერძებშიც (ხაშლამა, ხაშუ, ხაშილი). საქართველოში ხაშთან მიირთმევენ ნიორს, რძეს და ჭაჭას. ჩვეულებრივ, ქართველები ამ კერძს ჭამენ დილით ადრე ან ნაბახუსევის დროს. შუა საუკუნეების სომხური სამედიცინო წიგნში, რომელიც თარიღდება 1184 წლით ნათქვამია, რომ ხაში სამკურნალო თვისებებს შეიცავს და კარგი...