ჭიანური

ჭიანური — ქართული ხალხური ხემიანი საკრავი. იგი ერთ-ერთი არქაული საკრავია ქართულ ინსტრუმენტარიუმში. გავრცელებულია სვანეთში (ჭუნირი), რაჭაში (ჭიანური), ხევსურეთსა და თუშეთში (ჭიანური). XX საუკუნის დასაწყისში ის ცნობილი იყო გურიაშიც ჭიანურის სახელწოდებით. რაჭული ჭიანური ორსიმიანია, სვანური და თუშური — სამიანი.

ხემიანი საკრავი შედგება შემდეგი ძირითადი ნაწილებისაგან: კორპუსის, ტარისა და დამხმარე ნაწილთაგან. ბგერათწარმოება ხემით ხდება. ყველა კუთხეში გავრცელებულ ხემიან საკრავებს ბევრი რამ აქვთ საერთო. კერძოდ, დამახასიათებელია საცრისებური კორპუსი, მასში გაყრილია ტარი, ძუის სიმები, კანიფოლი, ხემი. მათ წყობაც ერთნაირი აქვთ. სვანური ჭუნირის და თუშური ჭიანურის წყობა სეკუნდურ-ტერციულია. ასეთივეა ხევსურული ჭიანურის წყობაც. მეცნიერთა აზრით რაჭულ ორსიმიან ჭიანურს უნდა პქონდეს კვარტული და არა ტერციული წყობა. ეს წყთბა ასახულია სხვა კუთხეების ჭიანურების განაპირა სიმებზე. ანალოგიური წყობა აქვს ორსიმიან ხემიან სავრავს აფხაზურ აფხარცას. რაჭული ჭიანურის სახით საქმე გვაქვს ქართული ხემიანი საკრავის განვითარების ადრინდელ ეტაპთან.